Mynd i'r afael â Thlodi Plant

Proses Polisiau

Mae gan Awdurdodau Cyhoeddus yng Nghymru ddyletswydd i fynd i'r afael â thlodi plant fel y nodir ym Mesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010. Mae'r mesur yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau a enwir gyhoeddi ac adolygu strategaeth tlodi plant yn rheolaidd. Am ragor o wybodaeth am y mesur, cliciwch yma.

Mae'r dudalen hon yn rhoi crynodeb o'r broses polisi i ddatblygu dull lleol o leihau tlodi plant a gellir ei ddefnyddio mewn partneriaeth ag asiantaethau eraill neu o fewn sefydliad. Mae'r broses wedi'i datblygu o'n gwaith gyda Chyngor Gwynedd a Chyngor Rhondda Cynon Taf, canllawiau polisi perthnasol wedi'i groesgyfeirio â chanllawiau cynllunio Llywodraeth Cymru. Mae'r broses yn berthnasol i waith pob awdurdod cyhoeddus sy'n mynd i'r afael â thlodi plant yng Nghymru.

Gellir defnyddio'r 8 cam ar gyfer lleihau tlodi plant i ddatblygu'ch dull strategol ymhellach, cynllunio camau gweithredu a llunio'ch adolygiad blynyddol.

Cam 1: Cyflwyno'r Achos

Mae effaith tlodi plant yn effeithio ar bob agwedd o waith awdurdodau cyhoeddus a'u partneriaid, e.e. iechyd, gofal cymdeithasol, cyllid, tai, addysg, cyfiawnder troseddol, chwaraeon, celfyddydau ac ati. Felly, dylid mynd ati i geisio lleihau tlodi plant drwy weithio mewn partneriaeth. Mae Cam 1 yn ymwneud ag argyhoeddi pobl allweddol o'r angen i weithredu'n lleol. Bydd yr adrannau cost tlodi plant ac atebion yn eich helpu i wneud hyn.

Cam 2: Cael Gafael ar y Sail Dystiolaeth

Mae'r cam hwn yn ymwneud â chasglu'r dystiolaeth sydd ar gael ar broblemau sy'n ymwneud â thlodi plant er mwyn gallu cyflwyno achos cryf dros weithredu lleol. Dylai gwybodaeth mewn asesiadau o anghenion lleol a "Monitor Lles Plant" Llywodraeth Cymru ddarparu'r wybodaeth ofynnol. Mae'n hadran dangosyddion byd-eang a rhannau hunanasesu sector penodol Datrys Tlodi Plant yn cynnwys data a chyngor defnyddiol. Mae ein hadrannau nod craidd yn rhoi dolenni i ffynonellau data allanol a deunydd astudiaethau achos.

Er mwyn gwybod lle i ddechrau a pha dystiolaeth sydd angen i chi chwilio amdani, mae'n rhaid i chi benderfynu pa ganlyniadau rydych am eu cael a gweithio'n ôl o hynny i benderfynu sut rydych am sicrhau'ch canlyniadau a sut byddwch yn monitro llwyddiant. Mae hyn yn golygu mabwysiadu dull Atebolrwydd yn Seiliedig ar Ganlyniadau (RAB) o gynllunio a chyflawni, a gallwch ddarllen mwy am hynny yma.

Cam 3: Sefydlu Grŵp Datblygu Tlodi Plant

Er mwyn sicrhau bod tlodi plant yn parhau yn flaenoriaeth, dylid sefydlu grŵp o benderfynyddion allweddol. Fel rhan o'r broses gynllunio cynlluniau plant a phobl ifanc, sefydlodd llawer o Bartneriaethau Plant a Phobl Ifanc grwpiau o dan nod craidd 7 sy'n canolbwyntio ar dlodi plant.

Yn ddiweddar, pwysleisiodd Gwenda Thomas, y Dirprwy Weinidog dros Blant a Gwasanaethau Cymdeithasol ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gynnal y saith nod craidd. Rydym yn awgrymu bod grwpiau cyflawni Teuluoedd yn Gyntaf yn ystyried cyfresi dysgu o gwmpas Nod Craidd 7 a bod y grwpiau clwstwr Cymunedau yn Gyntaf newydd yn rhoi cydnabyddiaeth benodol i waith Nod Craidd 7 yn eu strwythurau tîm. Bydd hyn yn gwneud cydweithio rhwng cynlluniau gweithredu a gwaith monitro Canlyniadau'n gydgysylltiedig yn haws. Un o brif swyddogaethau'r grŵp Nod Craidd 7 fydd cefnogi a chynnal ymwybyddiaeth o ddarpariaeth y blaenoriaethau Nod Craidd 7 a nodwyd i leihau tlodi plant yn y pedwar cynllun statudol ac fel rhan o agenda gwrth-dlodi Llywodraeth Cymru.

Dyma'r pedwar cynllun statudol ar hyn o bryd:

• Cynllun plant a phobl ifanc
• Cynllun iechyd, gofal cymdeithasol a lles
• Cynllun diogelwch cymunedol
• Cynllun datblygu leol

Fodd bynnag, rydym yn deall bod Llywodraeth Cymru yn gweithio i ddiwygio'r ddyletswydd ar Awdurdodau Lleol i gyhoeddi'r cynlluniau hyn yn ôl Deddf Plant 2004.

Cam 4: Cynnwys Rhanddeiliaid

Mae gan lawer o bobl gyfraniad i'w wneud at y gwaith o fynd i'r afael â thlodi plant, o blant a phobl ifanc, i aelodau'r gymuned, i fusnesau lleol, i weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol proffesiynol a'r rhai sy'n gweithio ym myd addysg a'r system cyfiawnder troseddol. Mae'r cam hwn yn ymwneud â nodi pwy yw'r rhanddeiliaid perthnasol yn lleol a chasglu eu safbwyntiau ar dlodi plant, nodi bylchau mewn darpariaeth gwasanaeth ar gyfer plant a phobl ifanc a syniadau am ffyrdd i lenwi'r bylchau hynny.

Mae'r adran Nod Craidd 5 yn amlygu'r amcanion o:

• ddymchwel rhwystrau i gyfranogiad plant a phobl ifanc
• pwysigrwydd cyfranogiad plant a phobl ifanc wrth ddatblygu polisi tlodi plant

Cam 5: Drafftio'r Cynllun

Mae angen cynllun gweithredu sy'n:

• Dwyn ynghyd dystiolaeth ansoddol a meintiol leol
• Nodi partneriaid lleol, blaenoriaethau a grwpiau targed
• Nodi canlyniadau a mesurau llwyddiant clir
• Nodi unigolion atebol i roi camau gweithredu ar waith

Hefyd, gall yr offer hunanasesu tlodi plant sydd ym mhob un o'r sectorau gwasanaeth eich helpu i nodi camau gweithredu mewnol amrywiol a fydd yn sicrhau lle mwy canolog i'ch gwaith i brif ffrydio tlodi plant ac atebolrwydd i blant ledled eich sefydliad. Ewch yn ôl i'r hafan a defnyddiwch eich porth gwasanaeth i ddod o hyd i'ch offer hunanasesu.

Cam 6: Ymgynghori

Mae'r cam hwn yn adeiladu ar gam 4, "Cynnwys Rhanddeiliaid", drwy ymgynghori ar y camau gweithredu drafft a sicrhau cefnogaeth ar gyfer yr amcanion.

Cam 7: Rhoi'r Cynllun Gweithredu ar Waith

Mae dull cadarn o reoli prosiect yn hollbwysig i weithredu cynllun yn llwyddiannus. Bydd yr hunanasesiad tlodi plant yn cynorthwyo gyda'r broses o gynllunio camau gweithredu ac wrth fonitro cynnydd. Defnyddiwch y porth sector yn yr hafan gael gafael ar yr offer hunanasesu ar gyfer eich sefydliad.

Cam 8: Monitro, Gwerthuso ac Adolygu

Mae'r cam hwn yn ymwneud â mesur perfformiad yn erbyn y canlyniadau a'r targedau a nodwyd. Dylid monitro ffactorau allanol a allai effeithio ar dlodi plant hefyd (e.e. deddfwriaeth newydd). Dylech gynnal asesiad o effaith tlodi plant er mwyn llywio'ch gwaith yn y maes hwn. Gall hunanasesu helpu hefyd, yn enwedig hunanasesiad Atebolrwydd i blant. Mae'r offer hyn ym maes gwasanaeth perthnasol y wefan. Ewch yn ôl i'r hafan i ddod o hyd i'ch porth gwasanaeth.